Sözcükte Anlam

SÖZCÜK VURGUSU

İki ya da çok heceli sözücklerin bir hecesinin ötekilerden daha dik ve baskılı (belirli) söylenmesidir.
1.Çok heceli tür adlarında vurgu genelikle son hecededir.
çiçek kuzu koltuk

2.Özel yer adlarında ve seslenmelerde ilk heceye kayar.
Türkiye, Ankara
NOT: istanbul ( “tan” hecesindedir, güçlü heceye kayabilir.)
3.Çekim eki almamış sözcüklerde son hecededir. (yapım ekleri vurguyu kendi üzerine alır.)
Gözlük, çiçekçi
4.Çekim eki varsa vurgu eke kayar.
Sokakta, sokaktaki

NOT: Olumsuzluk ve kişi eki vurgu olmayan ...

DEYİMLERİN ANLAM ÖZELLİKLERİ
1.Gerçek Anlamlı Olanlar: hem şuçlu hem güçlü, dosta düşmana karşı …
2.Mecaz Anlamlı Olanlar: çantada keklik, etekleri tutuşmak, karnı zil çalmak, tekeden süt çıkarmak…
3.Kinayeli Olanlar: yüzü kızarmak, kan akıtmak

4.Yakın aAnlamlı Olanlar: kılı kırk yarmak \ ince eleyip sık dokumak
etekleri turtuşmak \ eli ayağına dolaşmak
5.Karşıt Anlamlı Olanlar: gözü dışarda olmak \ üstüne gül koklamamak
6.Bir deyim ayrı bölgelerde değişik sözcüklerle kullanılabilir: hoşuma geldi \ hoşuma gitti
kızım sana söylüyorum ...

DEYİMLERİN BİÇİMSEL ÖZELLİKLERİ
1.Deyimler kalıplaşmış sözcüklerdir.
2.Bir deyimin sözcükleri değiştirilemez.
3.Bir deyimin söz dizimi bozulamaz.
4.Bir deyimden hiçbir sözcük çıkarılamaz.
5.Deyimlerin arasına başka sözcükler girebilir.
Örnek : Baışını büyük derde soktu.
6.Deyimler biçim bakımından ikiye ayrılır.
a)Söz Öbeği Durumundaki Deyimler: ağır başlı, küçük düşmek, kaşla göz arasında…
b)Cümle Biçimindeki Deyimler: İki gözüm önüme aksın, Dostlar alışverişte görsün, Delik büyük yama küçük…
NOT: Deyimlerin çoğu birleşik eylem durumundadır.

DEYİMLER
Bir kavramı, bir durumu çekici bir anlatımla ya da özel bir yapı içinde belirten; çoğunun gerçek anlamından ayrı bir anlamı bulunan kalıplaşmış söz öbekleridir.

DEYİMLER
Bir kavramı, bir durumu çekici bir anlatımla ya da özel bir yapı içinde belirten; çoğunun gerçek anlamından ayrı bir anlamı bulunan kalıplaşmış söz öbekleridir.

SÖZ ÖBEKLERİ
İKİLEMELER( Yinelemeler ) :
Anlatımı güçlendirmek ve zengileştirmek amacıyla aynı türden iki sözcüğün
arka arkaya getirilmesiyle oluşan söz öbekleridir.

A)Anlam Yönünden İikilemeler
Anlamı Pekiştirme : deste deste para, güzel mi güzel ev
Anlamı Güçlendirme : gide gele, ağlaya ağlaya
Anlamı Çoğaltma : ev ev dolaşmak, sokak sokak aramak
Anlamı abartma : Bu ev için etek etek para döktük .
Aşamalılık Anlamı Katma : Yüzün perde perde solmakta.
İkisinin Ortası Anlamı Katma : Az ...

ANLAM DEĞİŞMELERİ
1.Anlam Genişlemesi : Bir sözcüğün ilk anlamından ayrı yeni anlam kazanmasıdır.
Örnek : yol: yürünen yer \ yöntem
dal: ağacın bir bölümü \ branş
2.Anlam Daralması: Birkaç kavramı anlatan bir sözcüğün zamanla kimi anlamlarını yitirmesidir .
Örnek : yemiş: incir mal:büyükbaş hayvan
3.Başka Anlama geçiş: sözcüğün anlamının zamanla değişmesi
Örnek : koca:yaşlı adam =>kadının eşi
4.Anlam iyilemesi : Önceden kötü bir anlamı olan kelimenin zamanla iyi bir anlam kazanmasıdır.
Örnek : yavuz: arsız, ...

SÖZCÜKLERDE ANLAM İLİŞKİLERİ
1. SESTEŞ(EŞSESLİ) SÖZCÜKLER
Sesleri ve okunuşları aynı, anlamları farklı olan sözcüklerdir .
el=el yüz=yüz=yüz

NOT: sesteş sözcükler ile yan anlamlı ve mecaz anlamlı sözcükler birbirine karıştırılmalalıdır. (En çok karıştırılan kelime gözdür )
ÖRNEK : Çekmecenin gözünden kalem aldı. (Yan anlam )
Bugün gözlerimi açamıyorum. (Gerçek anlam )

NOT: Düzeltme işsareti olan sözcükler ile düzeltme işareti olmayan sözcükler sesteş değildir.

2.KÖKTEŞ SÖZCÜKLER
Hem isim hem fill olabilen sözcüklerdir. Aralarında anlam birliği vardır.

Örnek ...

SÖZCÜKLERDE ANLAM OLAYLARI
1. AD AKTARMASI ( Mecazi Mürsel ,Düz Değişmece)

Bir sözün benzetme amacı güdülmeden başka bir sözcük yerine kullanılmasıdır. İlgi yoluyla kurulur.

Örnek: Dalgalan ey şanlı Hilal! ( Parça-Bütün ilişkisi )(bayrak)
Tüp patladı. ( İç-Dış ilişkisi )(gaz)
Orhan Veli’yi okudum. ( Sanatçı-Eser ilişkisi )(kitap)
Mahalle ayağa kalktı. ( Yer-İnsan İlişkisi )(insanlar)
Bereket yağıyor. ( Neden-Sonuç ilişkisi )(yağmur)
Erzurum ve Sivas bağımsızlığımızın ilk adımlarıdır. (Yer-Olay ilişkisi) (kongreler)


2. DEYİM AKTARMASI ( Eğretileme-İstiare )
Bir ...

Sözcükte Anlam Özellikleri
A)Gerçek anlam (Temel Anlam, Başat Anlam, Konuluş Anlam, Asıl Anlam):
Bir sözcüğün sözlük anlamına denir. Sözcüğün tek başına düşündürdüğü kavram veya kavramlardır. Sözcüklerin herkesçe bilinen ortak anlamıdır. Kişilerin kullanımına göre değişik anlam içermez. Sözcüğün aklımızda ilk beliren ve yaygın olarak kullanılan anlamdır. Yerine başka kelime kullanılmaz.
B)Yan Anlam :
Sözcüğün temel analmına bağlı olarak kazandığı yeni anlamdır.
ÖRNEK : almak kelimesi
1.Kitaplıktan bir kitap aldım.( temel anlam)
2.İş dönüşünde kızına bir hediye ...