• Toplam 3 kullanıcı çevrimiçi :: 0 kayıtlı, 0 gizli ve 3 misafir (son 5 dakika içinde aktif olan kullanıcılara dayanmaktadır.)
  • En çok 86 kullanıcı Sal Oca 15, 2013 2:08 am tarihinde bir arada bulundu
  • Bu forumu görüntüleyenler: Kayıtlı kullanıcı yok ve 3 misafir
Pano anasayfası TÜRKÇE Sözcükte Anlam

Sözcükte Anlam

Sözcüklerde Anlam İlişkileri

Sözcüklerde Anlam İlişkileri

İleti Çiğdem Çamcı » Pts Ekm 18, 2010 2:09 pm

SÖZCÜKLERDE ANLAM İLİŞKİLERİ
1. SESTEŞ(EŞSESLİ) SÖZCÜKLER
Sesleri ve okunuşları aynı, anlamları farklı olan sözcüklerdir .
el=el yüz=yüz=yüz

NOT: sesteş sözcükler ile yan anlamlı ve mecaz anlamlı sözcükler birbirine karıştırılmalalıdır. (En çok karıştırılan kelime gözdür )
ÖRNEK : Çekmecenin gözünden kalem aldı. (Yan anlam )
Bugün gözlerimi açamıyorum. (Gerçek anlam )

NOT: Düzeltme işsareti olan sözcükler ile düzeltme işareti olmayan sözcükler sesteş değildir.

2.KÖKTEŞ SÖZCÜKLER
Hem isim hem fill olabilen sözcüklerdir. Aralarında anlam birliği vardır.

Örnek : eski \ eski- ekşi \ ekşi-
boya \ boya - sıva \ sıva-
savaş \ savaş- barış \ barış-

NOT:kökteş sözcükler daha çok sözcükte yapı konusunda karşımıza çıkar. Kelime köknün ne olduğu sorulur.
Örnek : “ tatlı” kelimesinin kök türü nedir?



3.EŞ ANLAMLI ANLAMDAŞ SÖZCÜKLER

Sesleri aynı, anlamları farklı olan sözcüklerdir .
Örnek : anlam=mana yanıt=cevap
soru=sual ölçü=vezin

NOT: Bir sözün anlamı kullanıldığı cümledeki anlamına göre belirlenir.
NOT: Atasözü ve deyimlerde bir sözcüğün yerine anlamdaşı kullanılmaz.

4.YAKIN ANLAMLI SÖZCÜKLER
Anlamdaş gibi görünen ancak her zaman biri diğerinin yerini tutamayan sözcüklerdir.

Örnek : kılık=kıyafet darılmak=incinmek=alınmak
ilim=bilgi ıslak=yaş=nemli
söylemek=demek=anlatmak=konuşmak

5.KARŞIT ZIT ANLAMLI SÖZCÜKLER ÇELİŞEN
Anlamca birbirine ters düşen, birbiriyle çelişen sözcüklerdir .
NOT: Her sözcüğün karşıtı olmaz .
Örnek : iyi=kötü zayıf=şişman
güzel=çirkin gülmek=ağlamak

NOT: “-ma ve -sız” ekleri sözcüğün olumsuzunu yapar. Zıt anlamlı kelimlerle karıştırılmamalıdır.
Örnek : akıllı=akılsız (olumsuz) gel=gelme (olumsuz)
deli (zıt) git (zıt)

NOT: Olumsuzun olumsuzu ya da karşıtın karşıtı olumlu olur.
Sizi sevmiyor değilim. (seviyorum.)
Sınıfta yok yok. (Her şey var.)
NOT: Bir sözcüğün karşıtı kullanıldığı cümledeki anlamına göre değişir.
Soruya ince bir karşılık verdi. (kaba)
Bu elbisede daha ince bir kumaş kullanılabilir. (kalın)

6. YANSIMA SÖZCÜKLER
Doğadaki seslerin taklit edilmesiyle oluşan sözcüklerdir. Ses ayıtr edici unsurdur . Yansımalar
ad soyludur . Yapım ekleri ile türetilebilirler.

İnsan Sesleri: horultu hıçkırık
Hayvan Sesleri:havlamak miyavlamak
Doğadaki Sesler:şırıltı hışırtı gıcırtı
Nesnelerin Çarpışması ile Oluşan Sesler: pat küt çat
NOT: “ötmek, kükremek, kişnemek, pırıl pırıl” yansıma değildir.
NOT: “gıcır” kelimesi ses ise yansımadır, görüntü ise yansıma değildir
NOT: Yansıma sözcüklerden isim ve fiil oluşturulabilir.
Örnek : şırıltı (isim)
şırıldamak (fiil)

7.SOMUT VE SOYUT ANLAMLI SÖZCÜKLER
a)Somut Anlamlı Sözcükler: Duyu organlarımızdan en az biri ile algılanabilen varlıkları karşılayan
sözcüklerdir.
Örnek : hava, ses, ışık, koku, bulut, kalem ...

NOT: Somut anlamlı bir sözcük ek olarak soyut anlam kazanabilir
Örnek : insanlık, annelik
NOT: Somut anlamlı bir sözcük kullanıldığı cümleye göre soyut anlam kazanabilir. Buna soyutlaştırma denir. Mecaz anlam kazandırma suretiyle oluşur.
Örnek : Ne kadar sıcak bakıyor.
Bu adam kafasızın biridir.
NOT: Soyut anlamlı bir sözcük benzetme yoluyla somut hale getirilebilir. Buna somutlaştırma denir.
Yanlızlık bir çiçektir.
Arkadaşlık kişiler arasında kurula bir köprüdür .
NOT : Gözlemleyebildiğimiz eylemler somut gözlemleyemediğimiz eylemler ise soyuttur.
Bu sözlerinle arkadaşını çok kırdın. soyut
Annesi çocuğu kucağına aldı. somut

8.GENEL VE ÖZEL ANLAMLI SÖZCÜKLER
Genel Anlamlı Sözcükler: Bir nesneye, bir kavrama özgü olmayıp onun bütün benzerlerini kapsayan sözcüklerdir .
Örnek :
Genelden Özele Sıralama : varlık, canlı, bitki, çiçek, gül

Özel Anlamlı Sözcükler : Nesnelerin veya kavramların yanlızca kendisini düşündüren dar kapsamlı sözcüklerdir.
Örnek :
Özelden Genele Sıralama : harf, hece, kelime, cümle, paragraf

NOT: Sözcükler cümledeki kullanımına göre aynı varlığın tümünü ya da birini karşılıyabilir.
Örnek : O kitabı okudum. (Özel anlamlıdır yerine tek kelimesi kullanılabilir.)
Kitap insanın en yakın dostudur. (Genel anlamlıdır bütün kitapları karşılar .)

9.NİTEL VE NİCEL ANLAMLI SÖZCÜKLER
Nitel Anlamlı Sözcükler: Kavramların ölçülmeyen özerlliklerini ; kısacası nasıl olduklarını belirten sözcüklerdir. ( soyut)
Örnek : Büyük umutları vardır.
Acı patlıcanı kırağı çalmaz.

Nicel Anlamlı Sözcükler: Kavramların sayılabilen, ölçüleilen, azalıp çoğalabilen yönlerini belirten sözcüklerdir.
Örnek : Büyük bir evi vardı.
İki kişi sınıfta yoktu .

NOT: Nitelik anlamlı sözcükler genellikle niteleme sıfatı ve durum zarfı görevindedir, nicelik anlamlı sözcükler ise miktar zarfı, belgesiz sıfat ve sayı sıfatı görevindedir.
Çiğdem Çamcı
Site Yöneticisi
 
İleti: 82
Kayıt: Cum Ekm 08, 2010 3:18 pm

Sözcükte Anlam

Kimler çevrimiçi

Bu forumu görüntüleyenler: Kayıtlı kullanıcı yok ve 3 misafir

Kimler çevrimiçi

Toplam 3 kullanıcı çevrimiçi :: 0 kayıtlı, 0 gizli ve 3 misafir (son 5 dakika içinde aktif olan kullanıcılara dayanmaktadır.)
En çok 86 kullanıcı Sal Oca 15, 2013 2:08 am tarihinde bir arada bulundu

Bu forumu görüntüleyenler: Kayıtlı kullanıcı yok ve 3 misafir

Kimler çevrimiçi

Toplam 3 kullanıcı çevrimiçi :: 0 kayıtlı, 0 gizli ve 3 misafir (son 5 dakika içinde aktif olan kullanıcılara dayanmaktadır.)
En çok 86 kullanıcı Sal Oca 15, 2013 2:08 am tarihinde bir arada bulundu

Bu forumu görüntüleyenler: Kayıtlı kullanıcı yok ve 3 misafir